Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma yakmadan başlamak doğru olur, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Burada tadımda no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ile tadımda no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte ağıza gelen tat ne kadar net ise yoğunluk o ölçüde fazla sayılır hem de bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu o anda yazmak gerekir, zira hafıza çabucak kaybolur. Her çubuğu birkaç kez denemek hatayı azaltır zira kalabalık ortamlarda ince notalar kolayca kaçırılır. Aroma gücü tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; yalnızca gücü anlatır. Kısacası ilk tadımda sabırlı olmak hem de ölçütleri baştan netleştirmek en doğru yol sayılır. Kriter netleşince her puro aynı terazide değerlendirilir böylece yorumlar birbiriyle destekler. Tadım sırasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda kalırsa odaklanma artar.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir sigarillonun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle ölçmek yanıltıcıdır üstelik erken acele edip sonuç çıkarmak sık yapılan bir yanlıştır. Başlangıç bölümde tat genellikle hafif ve temiz başlar tabii ki bu düzen her çubukta birebir tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos tadım notları gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer zira gerçek karakter çoğu zaman bu kısımda saklıdır. Orta bölümde yoğunluk sıklıkla yükselir ve notalar belirginleşir hem de genellikle başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim yarım olur. Kısa kalın çaplı vitola benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş görülür nitekim bu sebeple yavaş ilerlemek fayda getirir. Son bölümde sıcaklık yükseldiğinden acımsı tonlar baskın olabilir gerçekten ısınan tütün asıl tadını yalnızca orta kısımda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha tutarlı sonuç sağlar. Bölümlerin sınırı çoğu zaman net olmaz, bu yüzden yaklaşık olarak üç parçaya bölmek yeterlidir. Geçişleri fark etmek için nefes sıklığını değiştirmemek önemlidir. Art arda nefes almak ısıyı yükseltir ve aromayı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha net hâle getirir her zaman sabit ışık ve sakin bir köşe seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu da tadım notlarını kişiden kişiye daha tutarlı yapar. Bir hafif aromayı, beş de damakta baskın duran yoğun aromayı anlatır bu sayede odak bölünmez ve not doğruluğu artar. Petit julietas neye benzer benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle alt puanlarda yer alır hem de sonradan bakıldığında hangi noktayı kastettiğiniz hemen hatırlanır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu gibi aynı boydaki bir kutu de tatlı notaları yüzünden yakın bir not alabilir aksi halde aynı çubuk iki farklı puan çıkarabilir. Puanı vermeden önce en az üç nefes almak şarttır öte yandan ondalık notlar yazmak fazladan bir karmaşa yaratır. Skalayı her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Ölçeğin ortası genellikle kullanılan değerdir, çünkü dengeli aromalar çoğunluğu oluşturur. Uç noktalardaki notlar gerçekten istisnai hâllerde verilmelidir. Böylece kayıtlar anlamlı kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, yanışın hızını hem de aroma gücünü doğrudan etkiler bu yüzden yanış hattının eşit ilerlemesini da gözlemek yararlıdır. İnce bir çubuk hızla ısınır, dolayısıyla baharatlı notalar erken öne çıkar nitekim dar çaplılarda ısı artışı çok daha hızlıdır. Petit royales aroma profili gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz ısınma hızı ise tadı doğrudan etkileyen bir unsurdur. Geniş çaplı gövdelerde duman daha serin gelir ve notalar sonradan açılır hem de bu çabukluk tadın algılanma süresini daraltır. Baldan yana yumuşak puro gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir kül oluşumu düzensizse yorum bölümüne eklenmelidir. Serin duman aromayı daha okunur kılar ama şiddetini düşürmez aksine geniş gövdede ısı daha uzun bir süreye yayılır. Dolayısıyla çapı not defterine eklemek gerekir. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı günde denerken önce dar çaplıyı ardından geniş çaplıyı içmek mantıklıdır. Bu şekilde yoğun aroma hafif olanın izlenimini bastırmaz. İkisi arasındaki ara süresi yaklaşık otuz dakika olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki kanaldan algılanır: dildeki tat ile burnun yakaladığı aroma oysa ikisi karşılıklı besler fakat aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek adına ikisini ayrı yazmak gerekir bu ayrım başta önemsiz gelse de yorumları epey etkiler. Nefesi ağızdan bırakırken burundan yavaşça bırakmak retrohale yöntemidir örneğin hafif bir soluk kokuyu daha zengin açar. Short churchills tadım notları gibi kremsi bir robusto bu yöntemle aroma tarafını belirgin gösterir üstelik nezle halindeyken yapılan değerlendirmeler güvenilir olmaz. Short sports neye benzer benzeri ince bir çubuk de fındıksı notayı daha kısa geçirir sert bir çekiş de ince tonları örter. Yoğunluk damakta zayıf ama koku tarafında belirgin olabilir aynı şekilde çok sıcak bir öğünden hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki izlenimi karşılaştırmak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan tadımcılar açısından ilk adımda burundan algılanan notalara bakmak daha kolaydır. Zamanla damak tarafı de detay vermeye başlar. Değişik kokuları isimlendirmeyi denemek hafızayı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Damak doyduğunda aroma gücü olduğundan zayıf hissedilir üstelik öğün aralarında deneme yapacaksanız bu ayrıntı iyice değer kazanır. Dolayısıyla her çubuktan sonra oda sıcaklığında su içmek iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün olduğu gibi görmenizi sağlar. Wide churchills neye benzer gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda yeterlidir zira yorgun bir damak en belirgin notayı dahi silik gösterir. Şekersiz kahve kakao notalarını öne çıkarır, şekerli içecek ise onları bastırır ayrıca buzlu sıvılar dili uyuşturur hem de tat algısını düşürür. Puritos serisi aroma profili gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri su ile daha temiz görünür o nedenle temizlik aşaması atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her seferinde sabit tutmak kıyası bozmaz gerçekten tatlı içecekten sonra baharatlı notalar gerçekte olduğundan güçlü hissedilir. Yemekten hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Su ve kahve haricinde sade çay da düşünülebilir; önemli olan içeceğin şekersiz kalmasıdır. Damak temizlendikten sonra birkaç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Aceleyle başlanan tadım çoğunlukla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk ölçüsünde içim hızlı sürdüğünden yoğunluk dalgalanması daha az bir aralıkta yaşanır ayrıca ilk izlenim bu boylarda hızla kaybolabilir. Dolayısıyla ilk çekişler ile bitiş arasındaki farkı görmek özen ister bu yüzden küçük bir çubuk uzun bir puroya göre daha sabırlı izlenmelidir. 20 club sigarillo aroma profili gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır böylece yoğunluğu gözlemeyi kolaylaştırır çünkü her çekişin payı daha fazladır. 20 mini sigarillo nasıl içilir gibi mini ölçü de sedir notasını hızla ortaya koyup sona erer çünkü değişim dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Kısa çubuklarda iki çubuk denemek tek çubuktan daha sağlam izlenim verir bu nedenle sakin ve eşit aralıklı çekiş tercih edilir. Teneke kutu aroması yakmadan önceki ilk notu oluşturur bu nedenle not almayı çubuk yanarken değil bitişten hemen sonra yapmak kolaylık sağlar. Bunu ayrı yazmak yararlıdır. Ölçü küçüldükçe aroma ayrıntısı azalır, ama yoğunluk hissi aynı kalabilir. Bu yüzden sigarillo notlarını puro kayıtlarıyla doğrudan kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bir bölüm kullanmak işe yarar.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Tek seferlik bir deneme yoğunluk hakkında güvenilir bir yargı vermez demek ki her deneme önceki denemenin üzerine eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ve zaman izlenimi etkiler bu alışkanlık üç dört tadımdan sonra gözle görülür katkı sağlar. Dolayısıyla küçük bir tadım defteri tutmak işe yarar yoksa benzer aromalar her seferinde baştan keşfedilir. Yıl dönümü sürümü puro gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında kakao notası değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı çubuğa dönüp bakmak gelişimi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu neye benzer benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar oynadığını gösterir bu durum boşa emeğe neden olur. Saat, puro ismi ve puan tabloya girilmelidir nitekim ilk notlar sonradan açıldığında ilginç farklar gösterir. Notlar arasında iki puandan fazla sapma varsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçeğiniz oturur. Defterde öz ifadeler ayrıntılı paragraflardan daha işlevseldir. Mesela orta bölüm güçlü ahşap kokusu gibi bir not yeterli olur. İleride okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, içimin damaktaki dokusunu tarif eder; yoğunluk ise notaların belirginliğidir çünkü bu iki özellik aynı yönde ilerleme etmek mecburiyetinde değildir. Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılır, oysa ayrı ölçülür bu iki kavramı ayırmak nihayetinde daha gerçekçi bir yorum ortaya çıkarır. El principe gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olsa da sedir tonunu belirgin taşıyabilir mesela ağır bir içim zayıf bir aromayla gelebilir. La cabaña aroma profili benzeri dengeli bir kutu de orta gövdeyle sedir tonunu yüksek taşır kaldı ki dolgun bir duman aromasız de kalabilir. Demek ki hafif içimli bir çubuk yüksek lezzet verebilir tersi hâl da geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not tutmak yeterlidir bu sebeple tek ifadeyle yoğun demek yerine ikisini ayrı yorumlamak önerilir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu hesaplamak yanlış sonuç verir. Aynı gövdeli iki çubuk arasında yoğunluk farkı bulmak hassas bir iştir. Bu yeteneğin gelişmesi zaman ve düzenli not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en güvenilir kriter kişisel tercihiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Ortam, aroma algısını en az tütün kadar etkiler yani en iyi tadım şartları sabitlemekle mümkündür. Fazla kuru bir ortamda tütün çabuk yanar böylece keskin tonlar öne geçer bu sebeple oda koşullarını de kayda eklemek akıllıca olur. Çok nemli havada de çekiş ağırlaşır hem de lezzet bastırılır sıcaklık ise yaprağın yanma hassasiyetini etkileyen başka bir değişkendir. Tadımda la prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın tuttuğu nemi hesaba katmak gerekir aksi halde farklı günlerde ortaya çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. Tadımda magnífico onlu kutu benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse fark net okunur tadım anı seçerken bu etkeni hesaba katın. Temiz hava ortamdaki yabancı kokuları azaltır, parfüm de algıyı bozar oysa asıl etken çoğu zaman ortamdaki nem ya da esinti olur. Tadımı hep aynı odada tekrarlamak en tutarlı yoldur. Havasız bir odada koku yoğunlaşırsa ikinci denemenin aroması yanlış algılanabilir. Kapı aralığı bırakmak genellikle işe yarar. Hava akımı çok sertse kül düzeni şaşar.